Checklist voor leiders – Handboek Grensoverschrijdend Gedrag

december 9, 2025

Inhoud

1. Missie en visie

2. Wat verstaan we onder grensoverschrijdend gedrag?

3. De zes criteria van Grenswijs

4. Gedragscode (leiders & jongeren)

5. Preventie in de praktijk (checklists)

6. Stappenplan bij signalen en meldingen

7. Melden

8. Contactpersonen en hulpinstanties

1. Missie en visie

PJV wil een veilige, liefdevolle en respectvolle omgeving bieden waar jongeren Jezus leren kennen, groeien in geloof en samen gemeenschap beleven. Elke jongere is waardevol en moet beschermd worden tegen gedrag dat zijn of haar grenzen schendt.

2. Wat verstaan we onder grensoverschrijdend gedrag?

Grensoverschrijdend gedrag is elk gedrag dat de fysieke, psychische, emotionele integriteit van een jongere of leider schaadt. Dit kan bewust of onbewust gebeuren, en via woorden, daden of nalatigheid. Grensoverschrijdend gedrag is elk gedrag waardoor jij of een ander zich niet veilig voelt.

3. De zes criteria van Grenswijs

Om in te schatten of gedrag grensoverschrijdend is, kijken we naar:

Toestemming – Stemmen alle betrokkenen vrijwillig in?
Wederkerigheid – Is de relatie gelijkwaardig of is er machtsonevenwicht?
Vrijwilligheid – Is er geen druk of dwang?
Context – Past het gedrag binnen de setting en rol (kerk, jeugdwerk)?
Impact – Heeft het gedrag negatieve gevolgen voor welzijn/veiligheid?
Ontwikkelingsfase – Is het gedrag passend bij leeftijd en maturiteit?

4. Gedragscode

Voor leiders

Respecteer altijd de persoonlijke grenzen van jongeren.
1-op-1-contact = enkel in open ruimtes of met open deur.
Geen geheimen met jongeren, wel vertrouwen en transparantie.
Vermijd privé-communicatie buiten officiële kanalen.
Geen seksueel getinte grappen, opmerkingen of aanrakingen.
Geen alcohol/drugs tijdens of rond activiteiten met jongeren.
Twijfels of incidenten altijd melden bij de vertrouwenspersoon.

Voor jongeren

We respecteren elkaar en elkaars grenzen.
Pesten, uitschelden of geweld is niet toegestaan.
Seksueel getinte opmerkingen of gedrag horen niet thuis in de groep.
Iedereen draagt bij aan een veilige, warme sfeer.

5. Preventie in de praktijk (checklists)

Voor activiteiten

☑ Minimaal 2 leiders aanwezig.
☑ Slaapregelingen per geslacht/leeftijd, toezicht door meerderjarige leiding.
☑ Geen 1-op-1-situaties zonder reden.
☑ Transparantie in communicatie met jongeren.
☑ Contactgegevens vertrouwenspersoon zichtbaar ophangen.

Voor leiderschapsteam

☑ Vorming rond grensoverschrijdend gedrag.
☑ Nieuwe leiding volgt vorming voor nieuwe leiders + tekent gedragscode.
☑ Regelmatige reflectie over sfeer en veiligheid.

6. Stappenplan bij signalen of meldingen

Stap 1: Herkennen

Let op signalen: stil gedrag, vermijdingsgedrag, opmerkingen, fysiek ongemak.

Stap 2: Luisteren

Neem de jongere serieus.
Luister zonder oordeel.
Noteer feiten: wie, wat, waar, wanneer.
Zeg niet: “Ik beloof dat ik dit geheimhoud.”

Stap 3: Melden

Leiders melden altijd bij vertrouwenspersoon.
Jongeren mogen rechtstreeks naar de vertrouwenspersoon stappen.

Stap 4: Beoordelen

Vertrouwenspersoon en hoofdleiding toetsen aan de 6 criteria.

Stap 5: Handelen

Lichte grensoverschrijding: intern gesprek, waarschuwing, opvolging.
Ernstige grensoverschrijding: onmiddellijke stopzetting contact, melding hoofdleiding, meldtpunt + officiële instanties.

Stap 6: Nazorg

Ondersteunen van de betrokkenen.
Groep informeren op gepaste manier.
Evaluatie en preventieve maatregelen nemen.

7. Melden

Naam melder (optioneel):
Datum melding:
Wie is betrokken?
Wat is er gebeurd? (feiten, geen interpretaties):
Wanneer en waar gebeurde dit?
Wie was aanwezig?
Welke stappen zijn reeds gezet?
Wat verwacht de melder?